Un conto de ficción monetaria

Por Xoán R. Doldán:

Quo vadis, euro?Dado que é conto e non novela permitireime certas licenzas simplificadoras:

Supoñamos que as cousas están tan mal que o rescate financeiro a varios países da UE, recomenda a expulsión do euro (e a volta á antiga moeda ou a instauración dunha nova) deses países. A situación económica interna dalgúns deses países non se correspondía co mantemento dunha moeda forte, sobre todo nun réxime cambiario flexíbel onde a cotización se decide nos mercados financeiros e onde xogan desde cuestións especulativas a outras máis “obxectivas” relacionadas coa percepción da UE no seu conxunto como unha rexión economicamente forte e expansiva, aínda que algunhas das súas partes manifestara serios síntomas de debilidade. De modo que certos países deberían ter unha moeda menos forte que o euro.

Volverá a peseta?Supoñamos que nesa expulsión do euro están, p.e. Portugal que pasa a acuñar o escudeuro mais con unha cotización inicial de 1 escudeuro = 0,7 euros, nunha práctica de devaluación monetaria onde se intenta achegar o valor da moeda á situación económica do momento e en espera de que os mercados, caso de que a situación económica portuguesa mellore aprecien a moeda e recuperen a cotización 1 escudeuro = 1 euro, ou caso que de que non mellore a economía deprecien a moeda a p.e. 1 escudeuro = 0,6 euros. Imaxinemos que, p.e., a mesma situación se dá en España onde se acuñará agora o peseteuro con unha cotización inicial de 1 peseteuro = 0,8 euros. E supoñamos que no cambio de moeda decídese que, a efectos de cambio rápido o diñeiro en depósito, en débeda etc., se transformará automaticamente á razón de 1 euro = 1 escudeuro = 1 peseteuro

Há volver o escudo?En medio desta situación está en Portugal o Sr. Nuno con uns aforros de 10.000 euros, 1.000 deles gardados na casa e 9.000 no banco. E en España está a Sra. María tamén con 10.000 euros aforrados, coa mesma distribución que o Sr. Nuno.

E sucede o cambio de moeda.

Posíbel roubo masivo co gallo do abandono do euroE que veu pasar cos aforros do Sr. Nuno e a Sra. María?. Pois que, de súpeto, o Sr. Nuno ten 9.000 escudeuros no banco e 1.000 euros na casa, ou o que é o mesmo pasa a ter 6.300 euros + 1.000 euros = 7.300 euros (10.428,57 escudeuros). E a Sra. María pasa a ter 9.000 peseteuros no banco e 1.000 euros na casa, é dicir 7.200 euros + 1.000 euros = 8.200 euros (10.250 peseteuros). E onde van os 2.700 euros volatilizados do Sr. Nuno e os 1.800 euros da Sra María?. Son parte do rescate do sistema financeiro, e con sorte de que logo a moeda non se deprecie máis.

No entanto, todo isto é demasiado obvio, a reforma monetaria semella ser un roubo organizado e esa, por suposto, non era a intención. Así que supoñamos que o cambio de moeda se fai con todas as consecuencias na relación 1 euro = 1 escudeuro = 1 peseteuro. O Sr. Nuno e a Sr María teñen agora uns aforros que nunha ou outra moeda valen o mesmo, así que euro, peseteuro ou escudeuro, éche o mesmo, así que aínda que agora os cartos no banco pasen a contarse na nova moeda non pasa nada e deciden manter, confiados, a distribución dos aforros como até agora. Máis aínda, converter eses cartos do banco a euros (xa o eran pero co cambio monetario cambia a unidade monetaria de referencia) suporía pagar unha pequena comisión polo que sairían perdendo, así que, como dixen, manteñen o diñeiro no banco.

Máis os mercados financeiros, listos onde os haxa, detectan inmediatamente que ese tipo de cambio é demasiado elevado e que non se corresponde coa realidade económica española ou portuguesa, así que, eles si (os mercados digo, eses entes descoñecidos!), os euros que tiñan en España e Portugal e que por arte de birli birloque se transformaron en peseteuros e escudeuros deciden vendelos e comprar euros, dos que aínda seguen a fiarse un pouco (máis desde que algúns países abandonaron a zona euro) facendo caer a cotización das moedas española e portuguesa, e nesa depreciación os tipos de cambio quedan fixados en 1 escudeuro = 0,7 euros e 1 peseteuro = 0,8 euros.

Como resultado o Sr. Nuno e a Sra. María ficaron por ter uns aforros que perden valor, na mesma proporción que no suposto que fixéramos antes. Iso si, non foi un roubo organizado senón a mao invisíbel do mercado e os seus mercaderes.

E que tería pasado se tiveran todos os cartos na casa?. O Sr. Nuno e a Sra María seguirían cos seus 10.000 euros, que cambiados por escudeuros, logo do cambio de moeda, se convertirían en 14.285,71 escudeuros (na vez dos 10.428,57) ou 12.500 peseteuros (na vez dos 10.250).

Mais isto é un conto, e nada disto ten porque pasar. Ao fin e ao cabo, o euro é forte, a UE é forte, o sistema bancario español é forte…

E que tería pasado se daquela, naquel tempo, España e Portugal seguiran a manter a súa moeda, a súa autonomía en política monetaria… pois que non terían participado no euro, da súa bonanza, da súa sobreapreciación, das decisións do Banco Central Europeo…non habería agora escudeuros e peseteuros. Mais ese é outro conto.

16 thoughts on “Un conto de ficción monetaria

  1. Cánto Ná!
    24 Novembro, 2010 at 12:20 p.m.

    “podía vostede contar outro, con otras lecturas, sobre a situación actual da nosa moneda, máis positivas e, para mín, con máis posibilidades de éxito das que nos conta, tanto para España como para Portugal.”

    …Por que lle pides isto a Doldán? Para iso xa temos ao goberno.

    Por certo, o de “nosa” moeda, vai con retintín? Ou seica te refires ao peseteuro?

  2. Xoán Doldán
    24 Novembro, 2010 at 2:22 p.m.

    Lamento, Sr. Goyanes, que non gostara do conto e, desde logo, nunca pretendeu ser outra cousa que iso e non novela que, certamente, podería, como dí, chegar a ser moi aburrida. Como tamén digo é ficción, polo tanto non pretendo ter razón nin deixar de tela, só ilustrar un posíbel escenario dos que poderían darse. A imaxinación de cada quen pode levalo por outro camiño e crear escenarios diferentes, máis positiva e, como vostede di, mesmo considerar que teñan máis posibilidade de éxito.

    Será o momento en que vivimos, non moi dado ao optimismo, o que me suxire, entre as diferentes posibilidades, algunhas non moi positivas senón o contrario. Caberían outras, diferentes á do conto e diferentes ás que vostede agardaría, como que froito deste rosario de rescastes financeiros, motivados por cuestións distintas máis con un nexo de unión que é ese capitalismo de casino do que falou Susan Strange. Permítame reproducir parte do que di, tomado dunha tradución ao español:

    “Lo que es cierto es que ha afectado a todos. La gran diferencia entre un casino normal -donde puedes entrar o no- y el casino global de las altas finanzas, es que las apuestas diarias que se hacen en este último nos concierne a todos involuntariamente. Un cambio de moneda puede reducir a la mitad el valor de la producción de un granjero antes de la cosecha, o arruinar a un exportador. Una subida de los tipos de interés puede hacer aumentar de forma ruinosa los costes de los productos de un vendedor. La absorción de una compañía decretada por razones financieras puede dejar a los trabajadores sin empleo. Desde los recién titulados hasta los pensionistas, lo que ocurre en el casino de los bloques de oficinas de los grandes centros financieros puede tener unas consecuencias repentinas, impredecibles e inevitables en las vidas individuales. El casino financiero nos tiene a todos en la montaña rusa. Que una tirada de dados te envíe a lo alto de la montaña, encumbrándote en la riqueza, o al borde de un precipicio, precipitándote en la ruina, es una cuestión de suerte”

    Hoxe asistimos con claridade a esta montaña rusa onde algúns xa asomaron ao precipio e outros semella que non tardarán. Quizás sexa cuestión de sorte, pero esta tiranía dos mercaderes especuladores non me dá para ser moi optimista. E continuo con outra cita da mesma autora:

    “Si esto es verdad para los individuos, también lo es para las grandes empresas y para los gobiernos de los países. Los líderes políticos, y sus adversarios, intentan aparentar que aún controlan sus economías nacionales, que sus políticas tienen capacidad para reducir el desempleo, animar el crecimiento económico, restablecer la prosperidad y potenciar las inversiones en el futuro. Pero en los últimos años se ha visto una y otra vez cómo los planes de los políticos han sido frustrados por cambios que se daban en el mundo exterior al Estado y que no podían prever”

    O valeiramento dos Estados no control finaceiro e monetario en favor dun mercado onde o xogo se antepón aos límites da natureza, á produción, ao investimento “produtivo” ou ao aforro, ten contribuído a esta incapacidade de controlar unha situación como a actual. De non restituírse certos controis acho que me manterei no pesimismo.

    Oxalá vostede teña razón, o conto non sexa para tanto e non haxa máis víctimas das que xa hai. Agora ben, se as reformas que se piden e anuncian van cara dar máis cancha a estes tahures, semella que un resultado positivo sería un acontecemento milagroso.

  3. 24 Novembro, 2010 at 6:17 p.m.

    Ola, Miguel. Benvido a participares neste web.

    De todos xeitos non acabo de comprender se che parece pouco verosímil o conto ou non, porque por unha banda dis que:

    Qué razón ten vostede, señor Xoán, cando di que é un conto

    e despois dis que:

    Non lle quero quitar razón, porque a ten, a bo seguro

    e acto seguido dislle que conte outra historia, que polo visto é máis do teu agrado. Seica é mellor ollar para outro lado? Para trasmitir a mesma mensaxe que nos din desde riba, como che di Cantona (perdón “Cánto Ná”) pois para iso prendemos a tele ou lemos a prensa sepia. Que mal ten botar unha ollada ao que pode pasar? Penso que por pouco verosímil que sexa serve para ampliar a nosa ollada e considerar un pouco máis amplamente os riscos sistémicos aos que nos afrontamos. Non che parece?

  4. 24 Novembro, 2010 at 6:21 p.m.

    E non tes máis que preguntarte, para valorar o grao de verosimilitude do conto, se pasar iso beneficiaría aos que controlan as nosas economías. Se a resposta é positiva, non dubides que moi probablemente, sucederá.

  5. 24 Novembro, 2010 at 7:17 p.m.

    Coa túa explicación, Miguel, sego sen acabar de entender a túa postura con respecto á historia. Que ten que ver o optimismo sobre a natureza humana con que catro tipos que controlan as finanzas, fagan a xogada que Xoán describía? E tampouco che entendo a referencia ás seguintes xeracións.

    E como é que non se comparte ou se comparte un conto? Poderíase compartir ou non unha postura (política, social… sexual, o que for) pero unha historia que trata de aventurar algo que pode pasar, non ten sentido falar de compartila. A non ser que fales de compartir a opinión acerca da súa verosimilitude. E se é iso sego sen ver en que esa _esperanza_ ou _fe_ na xente xeral lle fai ao caso de que o conto poida ser ou non unha realidade nun futuro próximo.

  6. 24 Novembro, 2010 at 7:30 p.m.

    E debo engadir que sobre o da posibilidade fuxida do Casino Mundial eu tamén concordo en que o achei en falta na cita da Strange. Será que fala diso noutro punto do libro.

    Falando de contos, hai un doutra Susan (George) que se chama Informe Lugano e que cada día ten máis pinta de ser non-fición.

    Ás veces é preciso xogar coa fición e a albiscar o futuro, para sabermos evitalo.

  7. 24 Novembro, 2010 at 8:45 p.m.

    Vale, Miguel. Ti espera por esa “iluminación”, pero espera sentado e coidado que non che rouben a cadeira! ;-D

    Unha aperta!

  8. 25 Novembro, 2010 at 11:47 a.m.

    Olá amigos suevos, perdoem-me o português moderno.

    Este conto é muito interessante, pois acho que demostra bem o que aconteceria se um estado como Portugal ou Espanha saíssem neste momento do €uro. Todos tentaria trocar as pesataeuros e os escudoeuros por euros. Este tipo de movimentação criaria aquilo a que os economistas chamam de hiperinflação, um episódio em que o Governo de um país perde controlo da circulação da sua moeda e por inerência da sua economia.

    Foi mais ou menos isto o que aconteceu na Islândia, mas de uma forma muito mais ordeira do que se passará aqui, se for esse o caso.

    Abraço.

  9. Xoán Doldán
    25 Novembro, 2010 at 3:48 p.m.

    Olá Luís, muito obrigado por participares no web e pelo teu certeiro comentário. Como dis, a hiperinflação é un perda de controlo de circulação da moeda, depois que os Governos tenhan perdido o controlo da política financeira e monetária. E já conhecemos as conseqüências que sofreron pela hiperinflação en países como a Argentina.

  10. Cánto Ná!
    26 Novembro, 2010 at 12:45 p.m.

    Mira ti se ao final o conto non vai acabar sendo verdade: http://uk.reuters.com/article/idUSTRE6AO2ZX20101125

  11. Ombudsman
    29 Novembro, 2010 at 7:07 p.m.

    Benquerido profesor,

    Confeso que eu gustei do seu conto, por máis que non comparta a súa hipotética diagnose no caso de os protagonistas optaren por meter os cartos na viga.

    E non é que dubide da clareza da súa análise intelectual, senón que a forza da fatalidade apréndenos que cando o Sr. Nuno ou a Sra. María tivesen que facer uso de tan particular depósito, o mais probábel é que non lembrasen onde raios o estableceran, ou que a humidade, a traza, os ratos ou calquera caste de animal superior desen antes co seu agocho, facendo minguar o contido da caixa, con consecuencias cuantitativamente máis gravosas que os efectos da depreciación das respectivas moedas.

    Mais o motivo da miña achega non é o de cuestionar o desenlace da súa historia, ao fin e ao cabo, cada autor e dono do destino das súas personaxes, senón o de suxerir outra historia paralela, para que o lector que guste dunha final máis exitosa (para os protagonistas) poda escoller, ao xeito da literatura interactiva.

    Así que, co seu permiso, atrévome a propor outra alternativa

  12. Ombudsman
    29 Novembro, 2010 at 7:08 p.m.

    OUTRO CONTO DE FICCIÓN MONETARIA:

    Supoñamos que a diferenza do Sr. Nuno e a Sra. María, o noso protagonista reside no distinguido barrio londiniense de Knightsbridge, só a unhas mazás da City, onde acode cada mañá para cumprir coas súas obrigas.

    O Sr. Joseph Merckel, oriúndo da ex Alemaña do leste, estudou en Cambridge grazas a unha bolsa da fundación Rockefeller e, desde hai vinte anos, acode, cada día, con puntualidade británica, ao seu despacho no andar vinte e oito do edificio Gherkin situado a carón do Támesis, xusto en fronte da famosa Tate Modern, onde vai de cando en vez para estirar as pernas e, de paso, sopesar as posibilidade de incrementar a súa colección privada con algunha obra das xoves promesas da arte contemporánea.

    Joseph descubriu o seu gusto pola arte moderna logo de atesourar unha certa cantidade de diñeiro a principios dos anos noventa, xusto antes da entrada en circulación do Euro. Daquela, el non era máis que un bolseiro de investigación no servizo de estudos do Big Mac Bank (BMcB), organización matriz da axencia de cualificación para a que agora traballa, pero presentóuselle unha oportunidade e soubo aproveitala. Oíu dicir que o que non se facía rico era porque era parvo, ou porque non quería. As bandas de flutuación das moedas nacionais que entraran a formar parte do incipiente Sistema Monetario Europeo, eran tan estreitas que até os menos avezados nos mercados financeiros sabían que só había que apostar suficientemente forte contra algunha desas divisas para que as respectivas autoridades monetarias se visen forzadas a devaluar as súas moedas, ou ficarían á marxe do futuro Euro.

    Joseph investiu todos os seus aforros, máis o que obtivo pola venda dun solar que herdara dunha tía avoa nos arredores da famosa Market Platz, hoxe un dos centros neurálxicos do Berlín moderno, na venda ao descuberto de escudos portugueses. Non é que el tivera nada en contra dos portugueses, mesmo tiña pasado algunhas vacacións no Alentexo mais, ao fin e ao cabo, no BMcB todos estaban facendo o mesmo, incluído un mozo polaco que se encargaba de que a máquina do café non quedara nunca sen subministro, e el non ía ser menos.

    Joseph aínda foi quen de repetir a mesma operación contra algunhas outras divisas dos alcumados PIGS antes de que o BCE decidira, finalmente, ampliar tanto as bandas de flutuación do SME que, na práctica, foi coma si desapareceran.

    Co paso do tempo aquela decisión tornaríase na decisión máis importante da súa vida. Os seus éxitos financeiros espertaron o interese dos seus superiores, que pronto o proporían para ingresar como analista nunha axencia de cualificación filial do BMcB. Hoxe o Sr. Merckel é o analista xefe, e socio de referencia, da Flirck-BMcB Ratings, unha das tres principais axencias mundiais de cualificación.

    Pero, con isto da crise, as cousas non van ben na City. O BMcB perdeu moitos cartos no negocio das sub-prime norteamericanas e os accionistas están a pedir a cabeza do Presidente do Consello de Administración, precisamente a persoa que descubrira a Joseph cando só era un bolseiro, o seu mentor no mundo das finanzas.

    Soa o teléfono na planta vinte e oito do edificio Gherkin.

    -Sr. Merckel, ten unha chamada do Presidente do Consello de Administración.
    -Pásema
    -Amigo Merckel, como che vai? Hai tempo que quería falar contigo e nunca atopaba o momento…. Ben, o caso é que, como supoño que xa saberás, a miña posición á fronte do Consello é cada vez mais débil, as cousas non van ben, o volume de negocio privado xa non é o que era, e moita xente está a meter os seus aforros en prata e ouro, ou simplemente a retiralos do mercado, o único negocio crecente é o da débeda soberana.
    -Sí, tes razón, as cousas non van ben. Con isto da crise a xente está aterrorizada, o consumo está polo chan e cun Euro tan forte a demanda externa non acaba de despegar. Os estados, que se endebedaron para salvar o sistema financeiro, agora teñen dificultades para atopar financiamento.
    -Tes razón co do Euro, aínda que as exportacións alemás están aguantando, pero, si o miras ben, esa debilidade dos Estados pode ser unha boa oportunidade para nos, lémbrate do que aconteceu a principios dos noventa.
    -Lémbrome.
    -O caso é que agora que o BCE empeza a inxectar un pouco máis de liquidez no sistema, estou pensando que a débeda dos PIGS pode ser un bo negocio.
    -Non sei, o bono alemán é moito máis seguro.
    -Sen dúbida, pero iso non é suficiente para equilibrar o meu balance. Preciso algo que me de rendibilidades mais altas e estiven a pensar que ti poderías axudarme.
    -Xa sabes que podes contar comigo para o que precises, se hai algo que estea na miña man….
    -É moi doado, so preciso que se espallen rumores de que os PIGS teñen dificultades para facer fronte ás súas débedas, isto fará que se incremente o diferencial co bono alemán por enriba dos douscentos puntos básicos, podería mesmo chegar ate os 300, iso garantiríanos unha rendibilidade entre o 8,5% e o 10%, moi por enriba do 1% que nos cobra a nos o BCE. Si os rumores son suficientemente intensos a situación podería xustificar unha rebaixa na cualificación da débeda, iso incrementaría aínda máis a nosa rendibilidade, eu conseguiría endereitar o EBITDA e, cun pouco de sorte, conservar a miña cabeza, pero para iso preciso da túa axuda.
    – Non te preocupes, xa hai días que estamos niso.
    -Grazas Joseph, sabía que podía contar contigo.
    -A verdade é que eu xa estou un pouco canso, a semana pasada cumprín corenta e cinco anos, estou pensando e retirarme e mercar algo no mediterráneo, pero para iso necesito que me saian ben algúns investimentos que teño entre mans, entendes….
    -Perfectamente, vexo que nos seguimos entendendo, grazas e boa sorte amigo.

  13. Casdeiro
    30 Xuño, 2015 at 4:22 p.m.

    En xuño de 2015 seguimos co conto converténdose en realidade, pouco a pouco, para países achegados a nós: http://crashoil.blogspot.com.es/2015/06/causas-y-consecuencias-de-la-salida-de.html

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *