O FMI dá a voz de alarma aos gobernos mundiais sobre o impacto económico do Teito do petróleo

Malia a teimosía dos grandes medios en botar a culpa do actual prezo do petróleo primeiro ás revoltas nos países árabes e despois ao conflito en Libia, a realidade subxacente do acelerado desaxuste entre a oferta e mais a demanda causado polo Teito do petróleo, non pode ser negada durante moito tempo. Agora parece que os grandes organismos internacionais comezan a falar algo máis claro sobre o que levan tempo advertindo moitos outros (actual Comisario de Enerxía europeo e anterior, Axencia Internacional da Enerxía, Exército dos EEUU, Intelixencia militar alemá, algúns cabildos empresariais, analistas financeiros, científicos, activistas, etc. etc.).

Sede do FMIAsí, o Fondo Monetario Internacional está a adiantar algunhas conclusións dun informe que se presentará a semana que vén [ACTUALIZACIÓN 15/04/2001: O informe xa publicado en PDF], no que vén recoñecer o peak oil sen mencionalo expresamente, e apunta algunhas das consecuencias para a economía mundial. Recollemos aquí algunhas ligazóns ao respecto, algúns extractos e os comentarios de urxencia do noso compañeiro Xoán Doldán:

Evolución do prezo do barril Brent nos últimos 6 meses

De maneira evidente e escandalosa o FMI está a desmentir a tese mantida polos grandes medios ata o de agora: que a suba do prezo non era estrutural nin de orixe xeolóxica senón coxuntural e debida a conflitos locais de carácter político.

Helbling constata que la producción de crudo va por debajo a la demanda.

Eso, en la jerga del FMI, significa que se vive ya “un periodo de escasez” que explica el persistente incremento del precio del barril del petróleo desde 2000. Helbling no solo habla de estancamiento en la producción de crudo. Además, advierte que “no se va a recuperar la tendencia de crecimiento -en el suministro- vivida en 1980 y 1990”. Situación que se agrava con la poca elasticidad de los mercados ante choques a corto y medio plazo.

Su afirmación deja muchas puertas abiertas. De hecho, a reglón seguido, el FMI admite que el efecto de la escasez de crudo puede ser “más significativo”.

(…)

(…) el FMI habla de que los mercados podrían vivir una situación como en 2007 y 2008.

Si la disrupción provoca que el suministro baje 3,8 puntos, en lugar de uno como espera en su escenario más optimista, se comerá entonces casi un punto porcentual del crecimiento global, según la proyección más extrema del FMI. La preocupación, por tanto, es real en un momento en el que la economía global sigue mostrando puntos claros de vulnerabilidad.

(…)

El impacto de un precio persistentemente alto del combustible fósil no sólo se sentirá en el crecimiento. Además, explican los economistas, irá acompañado de un incremento en la brecha en la balanza de pagos.

El relator ha alertado del riesgo para la estabilidad financiera de estos shocks. El FMI urge por eso que se adopten políticas que faciliten el ajuste a cambios inesperados en la disponibilidad de petróleo (…)

Helbling, en el informe, habla de la poca flexibilidad que tienen los mercados para hacer frente a los choques, lo que explicaría la escalada de precios. Y dio un argumento a los que dan por hecho que se está cerca de alcanzar el techo producción, al decir que la capacidad de los productores de aumentar su capacidad se verá limitada porque el número de yacimientos maduros está creciendo y crecerá más.

la institución aseguró que si las tensiones entre los factores de oferta y la demanda se intensifican se podrían alcanzar los 148 dólares por barril, el récord al que se llegó en 2008.

En opinión de Xoán Doldán o panorama está moi vencellado coa situación da débeda que se está a producir en diversos países e co colapso do sector financeiro:

Se o di o FMI Deus nos colla confesados.

Desabastecemento enerxético, aumento de prezos, redución (aínda máis) do crecemento mundial, maiores desaxustes nas balanzas de pagamentos…con estes argumentos, de facerse realidade, non van a dar a basto cos rescates. Salvamos aos bancos, afogámonos para salvalos, agora eles compran a débeda pública e fan negocio, seguímonos afundindo e quedando nas súas mans, teñen que rescatarnos para poder respirar, pero piden sacrificios maiores para que finalmente os donos da débeda pública (os bancos-sector financeiro) poidan cobrar…e iso non é todo, como sabíamos. A sombra do FMI é longa e anuncia máis nubes sobre nós, xa sabíamos delas, agora oficialízanse (…)

Especial comentario merece a Doldán a noticia na versión de Expansión:

Este titular de Expansión e boísimo, algúns medios fan esforzos para achegarse a publicacións humorísticas:

“El FMI confía en un impacto muy limitado de la crisis energética, pero no descarta un barril a 148 dólares”

Algo así como dicir: O Servizo de Meteoroloxía confía nun impacto moi limitado do próximo furacán, pero non descarta que os ventos superen os 600 km/hora.

Claro que a tal titular tamén axuda o ton “optimista”, disque, do informe do FMI:

“Un aumento gradual y moderado de la escasez de petróleo -que parece ser la eventualidad más probable- tendría un impacto pequeño en el crecimiento económico mundial a mediano plazo”.

Para despois dicir que:

“una desaceleración significativa e inesperada del crecimiento tendencial de la oferta de petróleo equivalente a 1 punto porcentual -de 1,8% a 0,8%- reduce el crecimiento mundial anual menos de 0,25 puntos a mediano y largo plazo”.

Iso si, para curarse en saúde di que tamén existe o risco de que os problemas sexan máis significativos, porque os fluxos de capitais, eses que se liberaron de todo control nas últimas décadas, poden fuxir en manada dun para outro país. Ou sexa, non pasa nada pero tamén hai o risco de que pase moito.

Para finalizar a nova:

“La receta para evitar males mayores pasa, según el FMI, por políticas deben que faciliten el ajuste ante variaciones inesperadas de la escasez de petróleo y a reducir los riesgos generados por una escasez petrolera a mediano plazo mayor de la esperada”

Máis claro auga: se os países non queren ir a peor, o que deben facer é axustar a demanda de petróleo á oferta, e dado que esta última vai caer haberá que reducir a demanda (é dicir o consumo de petróleo) e adiantarse aos riscos dunha escaseza petroleira, é dicir, hai que adiantarse ás caídas da oferta, sobreenténdese que iso supón ademais de reducir o consumo buscar alternativas a medio prazo porque as cousas van peor do esperado (por algúns, digo eu).

Somos conscientes de que nos centros de poder mundial se coñece o problema desde hai tempo. Que significa que agora comecen a darse estes pasos para recoñecelo ou para timidamente presentalo ao público? Afrontarán as súas consecuencias? Mobilizarán o planeta para unha Gran Transición enerxética? Asumirán os necesarios protocolos para adaptarmos o consumo a unha oferta en irremediable devalar? De momento todo apunta a que non, pero manterémonos atentos aos sinais que se envíen desde os organismos internacionais e desde os gobernos dos países máis industrializados.


[ACTUALIZACIÓN 16/04/2011] Estas son as gráficas que ofrece o FMI no seu escenario previsto máis coherente cos datos que manexamos os divulgadores do Teito:
Escenario do peakoil segundo o FMI

8 thoughts on “O FMI dá a voz de alarma aos gobernos mundiais sobre o impacto económico do Teito do petróleo

  1. 15 Abril, 2011 at 8:49 p.m.

    Paga a pena ler a análise de Rick Munroe do informe do FMI. Escollemos aquí algunhas das súas citas seleccionadas do informe.

    … the risks [oil scarcity] poses should not be underestimated, either. Much will ultimately depend on the extent and evolution of oil scarcity, which remain highly uncertain. There is a potential for abrupt shifts, which would have much larger effects… (p. 90).

    Industries and firms that produce oil-intensive goods or use them as inputs are particularly vulnerable to oil price increases. Some of these industries and firms may no longer be profitable if oil prices stay high for long…. The adverse effects of large-scale bankruptcies in hard-hit industries can spread to the rest of the economy… (p. 122).

  2. 15 Abril, 2011 at 9:02 p.m.

    Consultando directamente o informe vexo na p. 106 unha descrición dos efectos económicos do peak oil:

    Scenario 2: greater declines in oil production
    Another alternative scenario considers the
    implications of a more pessimistic assumption
    for the declines in world oil output—3.8 percent
    rather than 1 percent annually—accompanied by
    a 4 percent annual increase in real extraction costs
    per barrel rather than 2 percent (Figure 3.11). This
    implies that, barring any increase due to the supply
    response to higher prices, oil production declines
    by 2 percent annually—a scenario that reflects the
    concerns of peak oil proponents, who argue that
    oil supplies have already peaked and will decline
    rapidly.30 In this scenario, the longer-term output
    and current account effects are roughly three to four
    times as large as in the benchmark scenario, meaning
    they increase roughly in proportion to the size of the
    shock. Declines in absorption in oil importers are
    now on the order of 1.25 to 3 percent annually over
    the period shown, while in oil exporters, domestic
    absorption increases by more than 6 percent annu-
    ally. Current account deterioration in oil importers is
    also much more serious, averaging 6 to 8 percentage
    points of GDP over the long term.
    The most striking aspect of this scenario is, how-
    ever, that supply reductions of this magnitude would
    require an increase of more than 200 percent in the
    oil price on impact and an 800 percent increase over
    20 years. Relative price changes of this magnitude
    would be unprecedented and would likely have
    nonlinear effects on activity that the model does not
    adequately capture. Furthermore, the increase in
    world savings implied by this scenario is so large that
    several regions could, after the first few years, experi-
    ence nominal interest rates that approach zero, which
    could make it difficult to carry out monetary policy.

    É dicir, o FMI estanos a dicir que se xa estamos no peakoil, os prezos do petróleo poderían a curto prazo multiplicarse por 2 e en 20 anos acadar o 800% dos prezos actuais!! (cerca dos 1.000 $/barril?!)

  3. Xoán Doldán
    16 Abril, 2011 at 11:37 a.m.

    Eu entendo que o escenario 2 é unha situación hipotética (que no referente ao peak oil podería ser xa real como moitos evidencian) a partir do que se fan cálculos do impacto na balanza comercial (e polo tanto na balanza por conta corrente) dos países importadores e exportadores. De acordo con ese impacto, e para compensar o impacto no PIB pola caída da extracción, o aumento dos custes, etc, o prezo debería triplicarse ou aumentar un 800% nos próximos 20 anos… Porén isto son só xogos florais contábeis porque se a día de hoxe, ou poñamos de aqui a cinco anos o prezo se triplicase, a demanda caería brutalmente para certos usos, complicando aínda máis os efectos sobre as finanzas e a economía mundiais. Quen se movería no seu automóbil a, por exemplo, 4 euros o litro de gasolina ou gasoil?, como repercutiría isto nos custes de produción de moitos produtos?, ou simplesmente, sería posíbel a produción de moitos produtos?. A relocalización de TODO sería non só necesaria senón IMPRESCINDÍBEL. Que consecuencias tería isto sobre o sistema económico capitalista actual?. (Case) nada do que coñecemos sería recoñecíbel. É certo que con caídas da demanda tan fortes como as que se darían, os pagamentos por compras de petróleo poderían reducirse (malia a compensación de prezos), pero non podemos trasladar a lóxica dunha masa monetaria aforrada hoxe en día co que poderá significar nesas outras circunstancias, nin podemos pensar que as taxas de xuro teñan as mesmas derivacións que hoxe, nin os seus efectos sobre a política monetaria…porque para ese momento, malia o que semella indicar o FMI, poderemos seguir a falar dun sistema monetario e financeiro como o actual?. Diante dunha transformación tan radical como a que nos mostra este escenario, acho que non é sensato pensar que certos ámbitos permanecerán inalterados.

  4. 16 Abril, 2011 at 12:20 p.m.

    Grazas, Xoán, pola análise dese escenario. Eu penso que debemos quedarnos cunha mensaxe: o FMI está a considerar o peakoil e as súas implicacións, como unha posibilidades real.

    E por outra banda, que esas conclusións ou fican moi lonxe da súa capacidade de análise (marcada por unha visión moi concreta da economía), ou en realidade tentan trasladar unha alarma conscientemente rebaixada e moderada por cuestións políticas, para enviar mensaxes entre liñas a certos sectores sociais.

    Eu estou convencido de que saben que a cuestión é máis grave de como nola pintan en público, pero non sei ata que punto son capaces de vela na súa dimensión completa. Por suposto a estas alturas sabemos que gobernos como os EUA, Franza, Alemaña, Reino Unido… seguramente Rusia e China, saben do alcance potencial do que está a suceder, e xa que logo deberíamos interpretar os seus movementos sobre esa base.

  5. 17 Abril, 2011 at 8:46 p.m.

    De acordo con ese impacto, e para compensar o impacto no PIB pola caída da extracción, o aumento dos custes, etc, o prezo debería triplicarse ou aumentar un 800% nos próximos 20 anos…

    Xoán, ti e mais eu temos comentado acerca da TRE ou EROI, esa grande ausente en moitas consideracións do peakoil. Se collemos estas predicións do FMI para o caso en que o declive da extracción sexa do % que eles prevén (coido que nada pesimistamente) neste escenario, e engadimos a TRE en caída libre… non estaríamos a falar dun aumento de prezos moito máis rápido? Quero dicir que chegariamos a ese 800% de aumento en bastante menos de 20 anos.

    Por outra banda, non vexo que teñan en conta os cálculos acerca do prezo máximo que se chegará a pagar nunca polo petróleo, aqueles cálculos que publicaran en The Oil Drum e que demostraban que chegaba un punto no que todo o PIB xerado no mundo se tería que destinar a pagar a factura enerxética. Lembras? Coido que era non maior de 500 dólares, non teño agora o dato a man. Así que antes de chegar a ese 800% de medre que o FMI cita nese escenario seu, o sistema racharía. Non che parece?

  6. 17 Abril, 2011 at 8:51 p.m.

    relocalización de TODO sería non só necesaria senón IMPRESCINDÍBEL.

    Estou totalmente de acordo contigo, Xoán, novamente. Mais que están a facer os nosos políticos e o sector económico do noso país? Apostar xusto polo contrario!

    Que comprería facer desde baixo, desde a cidadanía, desde os movementos sociais? Se fósemos quen de comunicar a urxencia de camiñarmos cara esa relocalización para asegurar a máxima resiliencia fronte ao Teito, poderíamos ter algunha posibilidade dunha mobilización cidadá… Desde logo teriamos que implicar aos concellos, os máis interesados e os que máis sairían gañando con esta relocalización.

  7. Xoán Doldán
    18 Abril, 2011 at 2:42 p.m.

    A min resúltame moi difícil de imaxinar uns prezos do petróleo de 500 e menos 800 dólares/barril, sen que colapse, cando menos, todo o sistema de transporte actual. De facelo, adeus globalización, adeus consumo de produtos de países afastados, adeus viaxes de fin de semana en vóos de baixo-custo, adeus ao gran supermercado global. De colapsar o sistema de transporte actual o capitalismo ou ben desaparecerá ou terá que transformase nun doutra categoría, e resulta moi difícil, por non dicir imposíbel, pensar nun capitalismo minguante cando o que o define é unha necesidade á expansión continuada do capital.
    Por iso, acho que non se vai chegar a eses prezos por moito que caia a TRE. Ese nivel de prezos entendo que só sería factíbel se o petróleo tivese un uso menos extensivo, por exemplo non para usos enerxéticos e si para outro tipo de produtos (da petroquímica) que verían incrementados os seus prezos de modos substancial e o seu consumo tería que ser moito máis restritivo.
    Outra posibilidade sería que a suba dos prezos dos petróleo non repercutira directamente sobre os prezos dos combustíbes, rebaixando, por exemplo, a carga fiscal que agora soportan nalgúns países (caso dos países da UE e, en menor medida, nos EE.UU.). Non resolvería o problema pero faría que o impacto sobre o prezo dos servizos de transporte ou dos produtos finais fose menor. Isto, porén, implicaría outro tipo de problemas, sobre a facenda pública xa agora moi maltreita. Aínda así, con prezos de 500 a 800 dólares/barril suporía unha suba sobre o prezo actual dos combustíbeis. Hai que considerar que os custes non só se elevan pola especulación dos mercados do petróleo (que existe) ou por se tratar dun mercado oligopólico (que o é), senón tamén por unha suba dos custes de extracción. Ademais, ao se tratar dun petróleo de peor calidade, tamén se elevan os custes de refinamento. Por todo isto, aínda eliminando a fiscalidade sería case imposíbel evitar unha elevación dos prezos dos combustíbeis por riba do que hoxe coñecemos.
    Por todas estas circunstancias, acho que o escenario duns prezos do petróleo a 800$ non chegará a darse sen que moito antes se teña dado unha fonda alteración (ou colapso) do sistema de transporte, do mercado global e, polo tanto, da produción tal e como hoxe a coñecemos.